Passie voor het lijden
De Hundert Betrachtungen und Begehrungen van Henricus Suso en de oudste drie bewerkingen uit de Nederlanden
by J. van Aelst
In de Late Middeleeuwen was het lijden van Jezus een ‘hot item’: religieuzen mediteerden er dagelijks over. De vele passieteksten die bij deze meditatie gebruikt werden, zijn in schier ontelbare afschriften bewaard gebleven. De Honderd artikelen van de passie van de Duitse dominicaan Henricus Suso is een van de meest wijdverbreide teksten geweest: uit de Nederlanden zijn tenminste twaalf bewerkingen en vertalingen bekend, die samen in ruim tweehonderdnegentig handschriften overgeleverd zijn. In deze studie staan de oorspronkelijke Duitse meditatietekst en de drie oudste bewerkingen uit de Nederlanden centraal. De meditatieoefening, rond 1320 ontstaan in Zuid-Duitsland, werd al voor het midden van de veertiende eeuw gebruikt en bewerkt in het Brabantse klooster Groenendaal. De volkstalige bewerking die hier ontstond, werd op haar beurt weer voor 1372 in het Latijn vertaald door de Groenendaalse kanunnik Willem Jordaens. Deze Latijnse vertaling is over grote delen van Europa verspreid geraakt. Voor het einde van de veertiende eeuw werd Jordaens’ vertaling in de Noordelijke Nederlanden vertaald in de kringen van de Moderne Devotie. De meditatietekst van de Honderd artikelen heeft in de vier genoemde veertiende-eeuwse tekstversies een behoorlijke ontwikkeling doorgemaakt: zowel de inhoud als de structuur van de tekst is gaandeweg ingrijpend veranderd. Deze tekstontwikkeling hangt samen met de manier waarop de tekst in verschillende milieus gebruikt werd. Factoren die de tekstontwikkeling bepalen, zijn vooral het opleidingsniveau van de tekstgebruikers en de manier waarop zij mediteren. Om de tekstontwikkeling te kunnen begrijpen, wordt elke tekstversie bestudeerd tegen de achtergrond van de historische context waarin zij gemaakt is. Hierdoor wordt duidelijk hoe de tekst in de meditatiepraktijk functioneerde. Door deze studie is een begin gemaakt met de verkenning van het zeer uitgestrekte en vooralsnog onoverzichtelijke terrein van de laat-middeleeuwse passieliteratuur.
- By (author) J van Aelst
Other Titles in this Series
‘Komt pelgrims, komt hier’
Devotioneel drukwerk voor bedevaartplaatsen in Vlaanderen en Brabant (1500-1850)
Volume 45
De letter levend maken
Opstellen aangeboden aan Guido de Baere bij zijn zeventigste verjaardag
Volume 39
Verhalende verzamelingen
'Flos unde Blankeflos' en de overlevering van de Middelnederduitse narratieve literatuur
Volume 46
Repertorium of Middle Dutch Sermons Preserved in Manuscripts from before 1550 / Repertorium van Middelnederlandse preken in handschriften tot en met 1550 (IV-VII)
IV. Aerdenhout - Darmstadt. V. Den Bosch - Leeuwarden. VI. Leiden - Zwolle. VII. Verantwoording en indices
Volume 29
Repertorium of Middle Dutch Sermons preserved in manuscripts from before 1550 / Repertorium van Middelnederlandse preken in handschriften tot en met 1550 (I-VII)
I. Antwerpen-Brussel. II. Den Haag - Leiden. III. Appendices - indices. IV. Aerdenhout - Darmstadt. V. Den Bosch - Leeuwarden. VI. Leiden - Zwolle. VII. Verantwoording en indices
Volume 29
A Fish Out of Water?
From Contemplative Solitude to Carthusian Involvement in Pastoral Care and Reform Activity
Volume 41, 2
Lering en stichting op klein formaat. Middelnederlandse rijmteksten in eenkolomsboekjes van perkament
Deel I: Onderzoek. Deel II: Handschriften
Volume 31
Bedudinghe op Cantica Canticorum. Vertaling en bewerking van Glossa Tripartita super Cantica
I. Teksthistorische studies
Volume 34
Bedudinghe op Cantica Canticorum. Vertaling en bewerking van Glossa Tripartita super Cantica
II. Kritische editie
Volume 35
Repertorium of Middle Dutch Sermons preserved in Manuscripts from before 1550 / Repertorium van Middelnederlandse preken in handschriften tot en met 1550 Dl. 1
Antwerpen-Brussel. Dl. 2: Den Haag-Leiden. Dl. 3: Appendices - Indices
Volume 29
Similar Books
«Solazoxa festa, stradolze e stracomplia»
Festschrift für Raymund Wilhelm zum 65. Geburtstag mit Beiträgen zu Diskurstraditionen und mittelalterlicher Philologie
Volume 249
A Collaborative Tapestry in Honour of Shirley Ann Brown / Une fresque brodée en l’honneur de Shirley Ann Brown
The Bayeux Tapestry Seen by her Colleagues and Friends / La Tapisserie de Bayeux vue par ses collègues et amis
A Companion to Christianity and Sport in Europe and North America (19th-21st centuries)
Volume 1: Western and Eastern Europe
A Connecting Polemic in the Medieval Mediterranean
The Correspondence of Leo III and ʿUmar II
Volume 6
Ars Prophetica
Theology in the Poetry of Twentieth-Century Hebrew Poets Avraham Halfi, Shin Shalom, Amir Gilboa, and T. Carmi
As Messianism Turns to Heresy
The Regenstein Chair Lectures On Lurianic Kabbalah and Shabbatai Tzevi at Hebrew Union College - Cincinnati
Behind the Scenes of Medieval Roofs
An Overview of the Roofing Systems of Italian Churches
Volume 90
Cahiers de recherches médiévales et humanistes – Journal of Medieval and Humanistic Studies
Volume 51
Creating the Woman in Antiquity
Proceedings of the 16th Melammu Workshop, Innsbruck, 2–3 June 2022
Volume 13
Cultic Kisses
Fruitful Encounters Between Deities and Humans. Festschrift for Angelika Berlejung on the Occasion of Her 65th Birthday
De/colonizing Theologies
Glocal Histories, Contemporary Challenges, Theoretical Reflections
Volume 4
Drunk the Potion, No Whit Charmed
The Doctrine of Pure and Perfect Souls from Iamblichus to Damascius
