Dierenverhalen ter lering en vermaak
Ecbasis cuiusdam captivi en Speculum stultorum
by Mark Nieuwenhuis
Van den vos Reynaerde, een middeleeuwse klassieker in de Nederlandse letteren, staat in een lange traditie van dierengedichten, waar ook de Franse Roman de Renart en de Latijnse Ysengrimus, het geniale dierenepos uit de Gentse Sint-Pietersabdij, toe behoren. In deze studie zijn twee minder bekende dierengedichten uit de Latijnse traditie gebundeld, geschreven door en voor monniken uit de benedictijnse kloosterwereld. De Ecbasis cuiusdam captivi per tropologiam – De ontsnapping van een gevangene, in figuurlijke zin -, een ongehoord werk aldus de dichter, vertelt het verhaal van een kalf dat op de vooravond van Pasen uit zijn stal ontsnapt en verdwaalt in het bos. De tekst, die bol staat van zowel serieuze als ironische citaten en allusies, laat zich lezen als het tegelijk allegorische en autobiografische werk van een monnik die, gevangen in luiheid, zijn slechte gewoontes van zich af schrijft in een fictioneel gedicht. Zoals zijn geliefde Horatius het in de veelvuldig geciteerde Ars poetica voorschreef, verenigde hij in zijn dichtwerk voor literaire fijnproevers het nuttige (bezigheidstherapie en een stichtelijk verhaal tegen de achtergrond van Pasen) met het aangename (vermaak voor zijn medebroeders ter gelegenheid van het Paasfeest en het vreugdevolle einde van de vasten) in een unieke mengelmoes van autobiografie, fabel, satire en paasverhaal. Aan het eind van de twaalfde eeuw, in Engeland, schreef Nigel van Canterbury zijn Speculum stultorum (Spiegel voor dwazen), een omvangrijke satire in de vorm van een dierengedicht vol maatschappijkritiek: de paus, koningen, bisschoppen, monniken, nonnen, kooplieden, studenten, boeren – alle standen, van hoog tot laag, krijgen er van langs. De anti-held van dit verhaal is een domme ezel die van het ene ongeluk naar het andere blundert, mislukkingen en gefnuikte ambities aan elkaar rijgt en uiteindelijk dezelfde dwaas is die hij altijd al was, maar deze harde les moet bekopen met het verlies van zijn staart en oren.
Van den vos Reynaerde, een middeleeuwse klassieker in de Nederlandse letteren, staat in een lange traditie van dierengedichten, waar ook de Franse Roman de Renart en de Latijnse Ysengrimus, het geniale dierenepos uit de Gentse Sint-Pietersabdij, toe behoren. In deze studie zijn twee minder bekende dierengedichten uit de Latijnse traditie gebundeld, geschreven door en voor monniken uit de benedictijnse kloosterwereld. De Ecbasis cuiusdam captivi per tropologiam – De ontsnapping van een gevangene, in figuurlijke zin -, een ongehoord werk aldus de dichter, vertelt het verhaal van een kalf dat op de vooravond van Pasen uit zijn stal ontsnapt en verdwaalt in het bos. De tekst, die bol staat van zowel serieuze als ironische citaten en allusies, laat zich lezen als het tegelijk allegorische en autobiografische werk van een monnik die, gevangen in luiheid, zijn slechte gewoontes van zich af schrijft in een fictioneel gedicht. Zoals zijn geliefde Horatius het in de veelvuldig geciteerde Ars poetica voorschreef, verenigde hij in zijn dichtwerk voor literaire fijnproevers het nuttige (bezigheidstherapie en een stichtelijk verhaal tegen de achtergrond van Pasen) met het aangename (vermaak voor zijn medebroeders ter gelegenheid van het Paasfeest en het vreugdevolle einde van de vasten) in een unieke mengelmoes van autobiografie, fabel, satire en paasverhaal. Aan het eind van de twaalfde eeuw, in Engeland, schreef Nigel van Canterbury zijn Speculum stultorum (Spiegel voor dwazen), een omvangrijke satire in de vorm van een dierengedicht vol maatschappijkritiek: de paus, koningen, bisschoppen, monniken, nonnen, kooplieden, studenten, boeren – alle standen, van hoog tot laag, krijgen er van langs. De anti-held van dit verhaal is een domme ezel die van het ene ongeluk naar het andere blundert, mislukkingen en gefnuikte ambities aan elkaar rijgt en uiteindelijk dezelfde dwaas is die hij altijd al was, maar deze harde les moet bekopen met het verlies van zijn staart en oren.
- By (author) Mark Nieuwenhuis
Similar Books
«Solazoxa festa, stradolze e stracomplia»
Festschrift für Raymund Wilhelm zum 65. Geburtstag mit Beiträgen zu Diskurstraditionen und mittelalterlicher Philologie
Volume 249
A Collaborative Tapestry in Honour of Shirley Ann Brown / Une fresque brodée en l’honneur de Shirley Ann Brown
The Bayeux Tapestry Seen by her Colleagues and Friends / La Tapisserie de Bayeux vue par ses collègues et amis
Ars Prophetica
Theology in the Poetry of Twentieth-Century Hebrew Poets Avraham Halfi, Shin Shalom, Amir Gilboa, and T. Carmi
Behind the Scenes of Medieval Roofs
An Overview of the Roofing Systems of Italian Churches
Volume 90
Cahiers de l’Association internationale des études françaises
J. M. G. Le Clézio - Enseigner les littératures francophones aujourd’hui - Récit de soi et expérience de l’illusion (XVIIe-XVIIIe siècles)
Volume 78
Cahiers de littérature française
Les Métamorphoses du texte. Enjeux intertextuels et transpositions visuelles
Volume 25
Cahiers de recherches médiévales et humanistes – Journal of Medieval and Humanistic Studies
Volume 51
Cahiers de sémiotique des cultures
Ponctuation et sens. Nouvelles perspectives / Punctuation and meaning. New perspectives
Volume 6
CompLit
Myth, Folklore and Magic in European Literatures. Critical and Contemporary Reconfigurations
Dis/United States of Vulnerability
Literary and Cultural Transgressions in U.S. Poetry Since the 1960s
Volume 330
European Drama and Performance Studies
Dramatisations politiques. Théâtre, politique et idéologie au XIXe siècle (1806-1914)
Volume 27
